Koncepcja Eysencka
Teoria
PEN-
koncepcja trzech superczynników osobowości w ujęciu Eysencka
Osobowość = temperament + inteligencja
Osobowość, jak mówi sam Eysenck, stanowi
"względnie trwałą organizację charakteru, temperamentu, intelektu i
właściwości fizycznych, które determinują specyficzne sposoby przystosowania
się do otoczenia".
Zakłada się, że wyróżnione czynniki:
• istnieją realnie (i jako takie maja znaczenie w
przystosowaniu jednostki do środowiska np. sumienność jest najlepszym
wyznacznikiem jakości wykonywanej pracy zawodowej oraz osiągnięć akademickich,
a także wiąże się z satysfakcją życiową)
• są niezmienne
• są uniwersalne (tj. niezależne od rasy, płci czy
kultury)
• są biologicznie uwarunkowane (charakteryzuje je
wysoki stopień odziedziczalności)
Eysenck doszedł do wniosku, że struktura osobowości jest trójczynnikowa i
składa się na nią:
Psychotyczność:
– wymiar, którego jeden biegun opisują takie cechy,
jak altruizm, empatia, i uspołecznienie, drugi biegun zaś obejmuje
przestępczość, psychopatię i schizofrenię.
Osoby uzyskujące wysokie wyniki w skali Psychotyzmu
są "zimne, bezosobowe, nie potrafią współczuć, nieprzyjazne, nieufne,
dziwaczne, nieskore do wzruszeń, nieszczęśliwe, antyspołeczne. Pojęcie
psychotyzmu jest jednak w teorii Eysencka najmniej jasne. Z jednej strony
przegląd badań sporządzony przez Eysencka dowodzi, że podwyższone wyniki w skali
Psychotyzmu otrzymują więźniowie, schizofrenicy, alkoholicy, narkomani i dzieci
z zaburzeniami antyspołecznymi, z drugiej zaś strony inne badania wykazały, że
w porównaniu z populacją ogólną podwyższone wyniki w skali P uzyskiwali także
artyści odnoszący sukcesy, studenci humanistyki, twórczy pisarze, zawodowi
artyści czy angielscy studenci. Zestawienie to dowodzi, że skala P nie tyle
mierzy patologię, co niekonwencjonalność charakterystyczną dla
"szalonych" artystów. Jednostki psychotyczne częściej uprawiają seks
oralny.
