Jednym z podstawowych postulatów kilku teorii temperamentu
jest założenie, że temperament odgrywa ważną rolę w regulacji stresu. Np. Kagan
(1983) uważał, że dwa wyróżnione przez niego typy temperamentu, zahamowany i
niezahamowany, różnią się podatnością na stres spowodowany pojawieniem się
zdarzenia nieoczekiwanego lub nieprzewidywalnego. W początkowym okresie badań
nad poszukiwaniem doznań Zuckerman (1964) doszedł do wniosku, że niektóre osoby
są odporne na deprywację sensoryczną, inne natomiast reagują na warunki
deprywacji w sposób nazywający przypuszczenie, że izolacja percepcyjna jest dla
nich stresorem. W swojej definicji wymiaru poszukiwania doznań zwraca
szczególną uwagę na gotowość podejmowania ryzyka fizycznego i społecznego,
będącą wyróżnikiem poszukiwacza doznań (Zuckerman, 1979, 1994). Zdaniem
Niebylicyna (1972) i Strelaua (1985) funkcjonalne znaczenie temperamentu
ujawnia się najsilniej w sytuacjach skrajnych lub szczególnie wymagających.
W teoriach temperamentu odwołujących się do poziomu
aktywacji, w których ważną rolę odgrywa pojęcie optymalnego poziomu aktywacji
lub stymulacji, cechy temperamentalne traktowane są jako czynnik modyfikujący
stan stresu doświadczanego w warunkach skrajnie wysokiej lub skrajnie niskiej
stymulacji. Przykładem takich cech są ekstrawersja, filtrowanie bodźców,
reaktywność i poszukiwanie doznań.
Pojawia się zatem pytanie, dlaczego cechy temperamentalne
odgrywają tak ważną rolę w modyfikowaniu zjawisk stresu. Cechy temperamentu
posiadają status moderatora, tj. stanowią warunek poprzedzający występowanie
innych zjawisk, na które wpływają. Temperament, z którym człowiek przychodzi na
świat, jest obecny, zanim pojawia się stresor czy stan stresu, toteż wpływa on
modyfikująco na wszelkie zjawiska związane ze stresem. Cechy temperamentu, jako
cechy mniej lub bardziej niespecyficzne, raczej formalne niż treściowe,
przenikają wszelkie zachowania, bez względu na treść czy kierunek, wpływając
tym samym na wiele zjawisk związanych ze stresem, mające charakter energetyczny
lub czasowy.
